yetmezliiyle

Yetmezlik, bir organın veya biyolojik sistemin, gereken fonksiyonları yeterince yerine getirememesi durumunu ifade eder. Tıbbi bağlamda sık kullanılan bu terim, kalp, böbrek, karaciğer veya akciğer gibi organlarda görülen yetmezlikleri kapsar. Yetmezlik, akut (ani) gelişen ve kronik (uzun süreli) olarak ilerleyen biçimlerde karşımıza çıkabilir ve çoğunlukla altta yatan hastalıklar tarafından tetiklenir.

Organ düzeyinde yetmezlikler arasında en bilinenler kalp yetmezliği, böbrek yetmezliği, karaciğer yetmezliği ve akciğer yetmezliğidir. Kalp yetmezliği genellikle koroner arter hastalığı, hipertansiyon ve kalp kapak hastalıkları gibi durumlarla ilişkilidir. Böbrek yetmezliği diyabet ve hipertansiyona bağlı olarak gelişebilir; karaciğer yetmezliği siroz, viral hepatit gibi nedenlerle ortaya çıkabilir; akciğer yetmezliği KOAH, akciğer enfeksiyonları veya travmalarla ilişkilendirilir. Yetmezlikler, akut başlangıç gösterebildiği gibi kronik klinik tabloda da ilerleyebilir.

Belirtiler, hangi organın etkilendiğine bağlı olarak değişir. Genel bulgular arasında nefes darlığı, yorgunluk, ödemler ve kilo artışı bulunabilir. Karaciğer veya akciğer yetmezliğinde belirti farkları ortaya çıkar; ayrıca karında şişlik, sarılık veya ense, baş dönmesi gibi belirtiler de görülebilir. Teşhis, fizik muayene, laboratuvar testleri (örneğin kan biyomarkırları ve idrar analizi) ile görüntüleme yöntemleri (ekokardiyografi, ultrason, CT) kullanılarak konulur.

Tedavi, altta yatan nedene yönelir ve genellikle ilaçlar, diyet değişiklikleri ve yaşam tarzı önlemlerini içerir. Kalp yetmezliğinde diüretikler, ACE inhibitörleri veya ARB’ler gibi ilaçlar; böbrek veya karaciğer yetmezliğinde ise diyaliz veya organ transplantasyonu gibi ileri destekler gerekebilir. Yetmezliğin prognozu neden ve tedaviye yanıtla değişir; erken tanı ve uygun yönetim, sonuçları iyileştirebilir.