vöðvar

Vöðvar eru vefir með samdráttarhæfni. Þeir annast hreyfingu, stöðugleika og varmaframleiðslu líkamans. Vöðvarnir skiptast í þrjá meginflokka eftir starfsemi: beinagrindarvöðva, slétta vöðva og hjartavöðva.

Beinagrindarvöðvar festast við bein með sinum og mynda stærsta hluta vöðvamagns líkamans. Vöðvaþræðirnir eru langir, fjölkjarna frumur sem raða sér í vöðvahópa og eru umluktir bandvefsumbúðum: endomysium, perimysium og epimysium. Í vöðvafrumum eru prótínin aktín og myósín sem taka þátt í samdrátti.

Sléttar vöðvarnir eru í vegjum líffærakerfis og æðakerfis og starfa oft undir stjórn ósjálfráðs taugakerfis. Hjartavöðvi er sérstakur vöðvi sem myndar hjartað og er með eigin samdráttarhætti til að halda blóðrásinni gangandi.

Samdráttur hefst þegar taugaboð berst til vöðvafrumu. Boðefni losna við taugamót og kalsíumjónir komast inn í frumuna, sem leyfir samspili aktíns og myósíns að toga vöðvafrumuna saman. ATP veitir orku til samdráttar. Vöðvinn styttist og kraftur verður til í þeim vöðvahóp sem vinnur.

Orka til samdráttar kemur frá loftháðri og loftfirrtri efnaskiptum. Reguleg þjálfun eykur vöðvastyrk og þol og getur valdið vöðvahypertrophíu, á meðan óregluleg notkun getur leitt til vöðvataps (atrophy) og sarcopeniu með aldrinum. Vöðvar hafa einnig mikilvægt hlutverk í öndun, hitaframleiðslu og stöðugleika stoðkerfisins.