vísindasamfélagsins

Vísindasamfélagið er hugtak sem lýsir samstöðu þeirra sem stunda vísindalega rannsóknir, kennslu og þekkingaröflun, ásamt stofnunum sem styðja þessa starfsemi. Í íslensku er notkun formsins í genitívu „vísindasamfélagsins“ algeng þegar snúið er til eignar yfir þetta samfélag. Það nær yfir háskóla, rannsóknarstofnanir, fyrirtæki sem stunda vísindalega vinnslu, fagfélög og fjármögnunarstofnanir. Helstu hlutverk þess eru að framleiða nýja þekkingu, prófa hana gegnum faglega endurskoðun, dreifa niðurstöðum í tímaritum og á ráðstefnum, og veita ráðgjöf fyrir stefnumótun og opinbera umræðu. Það stuðlar einnig að menntun nýrrar kynslóðar vísindamanna og uppbyggingu rannsóknarhæfni, auk samvinnu, gagnaskipta og endurnotkunar gagna til rekjanleika og árangurs.

Gildi og siðfræði vísindasamfélagsins byggist á heiðarleika, gagnsæi, forvörnum gegn vanrækslu og hlutdrægni, og ábyrgð gagnvart samfélaginu. Opinskátt vísindi, aðgengi að gögnum og endurnotkun eru mikilvægar leiðir til aukinnar dreifingar þekkingar. Áskoranir liggja í fjárhagslegu óöryggi, takmörkuðu birtingarferli eða aðgengi að tækni, sem getur þröngvað að þátttöku og raunvirðingu rannsókna. Stefnur um jafnrétti, aðgengi og vernd persónuupplýsinga eru oft í forgrunni.

Áhrif vísindasamfélagsins eru víðtæk; það stuðlar að nýsköpun, framförum í tækni og heilsu, umhverfisvernd og stefnumótun fyrir stjórnvalda og samfélagið í heild. Í Íslandi er vísindasamfélagið lítið að stærð, en mjög virk og staðfast í alþjóðlegum netum, sem styðja uppbyggingu menntunar, rannsóknarverkefna og nýsköpunar.