súrefnisbúskap

Súrefnisbúskap vísar til lífeðlisfræðilegs ferlis sem stýrir því hvernig líkami ræskur og notar súrefni. Það felur í sér alla þætti frá inntöku súrefnis í lungum, flutningi þess um blóðrásina, til upptöku þess af frumum líkamans til orkuframleiðslu með frumuöndun. Þetta er grunnþáttur í lífi allra súrefnisþurfandi lífvera.

Ferlið byrjar með innöndun þar sem súrefni berst inn í lungnablöðrur. Þar fer fram gasaskipti, þar sem súrefni streymir úr lungnablöðrunum yfir í háræðar í lungum og bindist við blóðrauða í rauðum blóðkornum. Blóðrauðinn er prótein sem getur borið fjóra súrefnismólekylla. Blóðið, sem nú er súrefnisríkt, er síðan dælt af hjartanu um slagæðar til allra vefja líkamans.

Í vefjunum losar blóðrauðinn súrefnið, sem þá streymir úr háræðunum inn í frumurnar. Innan í frumunum er súrefnið notað í frumuöndun, efnahvarfi sem framleiðir orku (ATP) sem frumurnar þurfa til að starfa. Við frumuöndun myndast einnig koltvíoxíð sem aukaefni, sem síðan fer aftur inn í blóðrásina til að verða flutt til lungna og andað út.

Reglugerð súrefnisbúskaps er flókin og felur í sér samspil margra kerfa, þar á meðal öndunarfærakerfisins, hjarta- og æðakerfisins og taugakerfisins. Hægt er að aðlaga súrefnisbúskapinn að breyttum þörfum, eins og við líkamsrækt eða í viðbrögðum við súrefnisskorti. Aðrir þættir eins og blóðleysi geta haft áhrif á getu líkamans til að flytja súrefni á skilvirkan hátt.