sözlükler

Bir sözlük, bir dilin kelimelerini anlamları, telaffuzları, kökenleri ve kullanım biçimlerini derleyen başvuru eseridir. Türkçede sözlükler, kelimelerin anlamlarını açıklamanın yanı sıra yazım kurallarını, dilbilgisel özellikleri ve örnek kullanımları sunar. Ayrıca köken bilgisi (etimoloji) ve eş anlamlılar gibi bilgiler de içerebilir.

Türkçede sözlükler genel olarak monolingual (Türkçe sözlükler), bilingual/trilingual (Türkçe ile başka diller arasında) ve çok dilli sözlükler olarak sınıflandırılır. Monolingual sözlükler Türkçe kelimelerin anlamlarını Türkçe açıkladığı gibi, yazım ve çekim bilgisi de sunar. Öğrenici sözlükleri yabancı dil öğrenenler için daha açık tanımlar, basit örnekler ve dilbilgisi notları içerir. Eş anlamlılar sözlüğü veya thesaurus, kelimeler arasındaki benzer anlamları derler. Ayrıca teknik terimler, tıbbi veya hukuki gibi alanlara özgü sözlükler de vardır; bu tür sözlükler uzmanlık odaklıdır.

Geleneksel baskılar halinde yayımlanan sözlükler uzun süre kullanılırken bugün dijital ve çevrimiçi sürümler baskın hale gelmiştir. Çevrimiçi sözlükler arama kolaylığı, güncellemeler ve örnek cümleler sağlar; mobil uygulamalar ve veri tabanları dil teknolojileriyle entegrasyon sunar. Türkiye'de bu alanda en yetkili kaynak Türk Dil Kurumu (TDK) tarafından yayımlanan sözlüklerdir; TDK'nın Türkçe Sözlük ve güncel ekleri standardizasyon çabalarını yansıtır.

Çeviri, yazım denetimi, dil öğretimi ve yazı üretimi gibi pek çok alanda sözlükler temel kaynak olarak kullanılır. Dilin değişimine ayak uydurmak amacıyla yeni kelimeler, kullanımlar ve deyimler sözlüklere girer; sözlükler, dilin geçmişi ile güncel kullanımı arasında köprü kurar.