sanktsiyalar

Sanksiyalar — davlatlar, xalqaro tashkilotlar yoki moliyaviy institutlar tomonidan ma'lum bir subyektga nisbatan qo'llaniladigan chora-tadbirlar bo'lib, ularning maqsadi siyosiy, iqtisodiy yoki xavfsizlik nuqtai nazaridan bosim o'rnatish, qoidabuzarliklarni to'xtatish yoki munosabatlarni o'zgartirishdir. Sanksiyalar ko'pincha maqsadga yo'naltirilgan bosim vositalarini o'z ichiga oladi va nobud orqalik inson huquqlarini himoya qilish yoki xalqaro xavfsizligini ta'minlash uchun qo'llaniladi.

Turlari turli yo'nalishda bo'lishi mumkin. Iqtisodiy sanksiyalar savdo cheklovlari, moliyaviy operatsiyalarni cheklash, bozorlarni bo'sh qo'ymaslik kabi choralardan iborat bo'lishi mumkin. Shuningdek bojxona-cheklovlar, eksport-import bo'yicha taqiqlar, moliyaviy sanktsiyalar (banklararo tranzaksiyalarni taqiqlash, aktivlarni muzlatish), sayohat taqiqi (ma'lum shaxslar uchun vizalar berilmasligi yoki vizalarning cheklanishi) ham qo'llanilishi mumkin. Ba'zi sanksiyalar humanitar yordam ko'rsatishni istisno qilishi yoki muqobil yo'llarni o'rnatishi mumkin.

Rasmiy mexanizmlar BMT Xavfsizlik Kengashi tomonidan qabul qilingan sanksiya rejimlari orqali boshqarilishi mumkin, shuningdek Yevropa Ittifoqi, Amerika Qo'shma Shtatlari va boshqa davlatlar tomonidan milliy sanktsiya siyosati sifatida tatbiq etiladi. Sanksiyalarning samaradorligi munozarali bo'lib, ko'pincha iqtisodiy ta'sirlardan tashqari insoniy oqibatlar, bajarilishi va oldini olish choralari bo'yicha baholanadi.