prokariotami

Prokariotami, czyli prokaryoty, to grupa organizmów jednokomórkowych obejmująca dwie domeny: Bakterie i Archaea. Charakteryzują się brakiem jądra komórkowego i brakiem błonowych organelli. Ich materiał genetyczny zwykle stanowi jeden, kolisty chromosom zlokalizowany w nukleoidzie; dodatkowo mogą posiadać plazmidy, które niosą dodatkowe cechy.

Budowa komórkowa prokariotów jest różnorodna. Cząsteczka błony komórkowej oddziela wnętrze od środowiska; wiele gatunków ma ścianę komórkową. U bakterii najczęściej występuje peptydoglikan, natomiast u Archaea skład chemiczny ściany bywa inny lub brak jej. Nie ma błonowych organelli, takich jak mitochondria czy chloroplasty. Wiele prokariotów posiada rybosomy 70S.

Rozmnażanie jest zazwyczaj bezpłciowe poprzez podział binarny; jednak różnorodność genetyczna powstaje także dzięki transferowi poziomemu: transformacji, transdukcji i koniugacji.

Metabolizm prokariotów jest niezwykle zróżnicowany. Mogą być fotoautotrofami, chemoautotrofami lub heterotrofami i wykorzystują różne źródła energii i węgla. Są kluczowymi uczestnikami ekosystemów, biorą udział w cyklach biogeochemicznych, rozkładzie materii organicznej i symbiozach; także w biotechnologii, przemyśle spożywczym i ochronie środowiska.

Znaczenie ewolucyjne i praktyczne: prokariotów uznaje się za jedne z najstarszych organizmów na Ziemi; ich różnorodność dominuje w biosferze. Oporność na antybiotyki stanowi aktualny problem zdrowotny. Prokariotyczna biotechnologia, w tym narzędzia oparte na CRISPR-Cas, ma szerokie zastosowania w badaniach i przemyśle.