peroxísómar

Peroxísómar eru örsmáar frumulíffræðilegar einingar sem finnast í næstum öllum evkarótískum frumum. Þeir eru umkringdir einu himnu og innihalda margs konar ensím, sérstaklega þau sem taka þátt í oxunarviðbrögðum. Helsta hlutverk peroxísóma er að brjóta niður langar fitusýrur með ferli sem kallast beta-oxun. Þessi fitusýrureddun er mikilvæg til að afla orku og fjarlægja óæskileg efni úr frumunni.

Auk fitusýrureddunar taka peroxísómar þátt í ýmsum öðrum efnaskiptaferlum. Þeir eru staður þar sem h2o2, eða vetnisperoxíð, er framleitt og síðan brotið niður í vatn og súrefni með ensíminu katalasa. Þetta endurnýjunarferli er mikilvægt til að vernda frumuna gegn skaða af h2o2, sem getur verið eitrað. Peroxísómar eru einnig nauðsynlegir fyrir myndun plásmagena, sem eru lípíð sameindir sem eru mikilvægar fyrir frumuhimnur, sérstaklega í heilafrumum.

Hjá plöntum gegna peroxísómar aukahlutverki í ljóstillífun, sérstaklega í ljóndrættingu, ferli sem hjálpar til við að vernda ljóstillífunarbúnaðinn gegn skemmdum þegar ljós er mikið. Þeir taka einnig þátt í efnaskiptum á lífrænum efnasamböndum eins og glyoxýlati.

Peroxísómar myndast með því að vaxa og klofna og þeir geta einnig myndast frá sléttum endóplasmatískum netinu. Þessar frumulíffræðilegu einingar eru dýnamískar og geta breyst í stærð og fjölda eftir þörfum frumunnar. Skemmdir á peroxísómum geta leitt til ýmissa sjúkdóma, þekktir sem peroxísómveilutruflanir, sem hafa áhrif á marga líkamsstarfsemi.