pashëndetshëm

Pashëndetshëm është një mbiemër në gjuhën shqipe që përshkruan diçka që nuk është e shëndetshme ose që dëmton shëndetin. Ai përdoret për të përshkruar ushqimin, mënyrën e jetesës, ambientet dhe rrethanat që mund të ndikojnë negativisht mbi shëndetin fizik ose mendor.

Etymologjikisht, fjalëformimi vjen nga prefiksi pa- që inniqon mohoninë dhe nga fjalët lidhëse të shëndetit, me sufiksin -shëm që hollon një cilësim. Në tërësi, pashëndetshëm do të thotë “pa shëndet” ose “i dëmshëm për shëndetin”.

Përdorimi i pashëndetshëm është i përqendruar kryesisht te emrat që shënojnë gjendje ose objekte që ndikojnë keq ndaj trupit ose jetesës. Shembuj të zakonshëm janë ushqim pashëndetshëm, mjedis pashëndetshëm ose stil jetese pashëndetshëm. Termi mund të përdoret edhe në mënyrë metaforike për politika, praktika ose sisteme që dëmtojnë shëndetin publik ose mirëqenien.

Si antonim i pashëndetshëm qëndron shëndetshëm, të shëndetshëm për të përshkruar një gjendje ose gjë që promovon ose ruan shëndetin. Forma e larguar nga përdorimi është “i shëndetshëm” për një entitet mashkullor, “e shëndetshme” për një entitet femëror ose shumës.

Në use-in zyrtar dhe të përditshëm, pashëndetshëm mbetet një term i përhapur për të identifikuar rreziqe shëndetësore në ushqim, mjedis, sjellje dhe praktika që mund të rrisin mundësinë e sëmundjeve.