niðurbrotendur

Niðurbrotendur eru lífverur sem sundra lífrænu efni í dauðum lífverum og úrgangi og gera þau aðgengileg sem næring fyrir aðrar lífverur. Helstu niðurbrotendur eru bakteríur og sveppir; aðrir þátttakendur eru jarðvegsormar og aðrir litlir hryggleysingar sem taka þátt í rotnun. Ferlið byggist á utanfrumu ensímum sem sundra stórum sameindum í minni einingar sem lífverur geta nýtt sér.

Ferli og hlutverk: Niðurbrotendur sundra flóknum efnum eins og cellúlósa (cellulose), próteini og fita í einfaldari efni sem plöntur, dýr og örverur geta nýtt sér. Næringarefni eins og ammoníum (NH4+) og nitröt (NO3-) eru mynduð og nýtt af plöntum; þannig losnar CO2 og vatn sem hluti af rotnun. Í loftfirrtum aðstæðum getur niðurbrotandi framleiðt metan (CH4). Ferlið er lykillatriði í kolefnis- og næringarhringrás vistkerfa.

Áhrif og notkun: Niðurbrotendur eru grundvöllur næringar- og kolefnishringrásarinnar og stuðla að jarðvegsmyndun og gróðurþróun. Í mannlegu samhengi eru þeir nýttir í kompostun til að umbreyta lífrænum úrgangi í áburð og í meðhöndlun úrgangs og vatns. Að viðhalda réttu hiti, raka og súrefnisbúskap er mikilvægt til að tryggja skilvirka rotnun.