ndëshkimet

Ndëshkimet janë sanksione ose dënime të shqiptuara ndaj personave ose entiteteve për shkelje të ligjit, rregullave publike ose normave shoqërore. Ato zbatohen nga institucionet e drejtësisë dhe, në varësi të sistemit, mund të përfshijnë masa të ndryshme, nga dënimet penale (burg, paraburgim) e deri te gjobat dhe masat administrative ose rehabilituese. Në një kuptim më të gjerë, ndëshkimet mund të shtrihen edhe në nivele më pak formale të kontrollit shoqëror ose të rikthimit të personit në komunitet.

Termi ndëshkim vjen nga folja ndëshkoj dhe përshkruan veprimin e ndëshkimit si përgjigje ndaj një shkeljeje. Ndëshkimet synojnë, në mënyra të ndryshme, të përgjigjen ndaj shkeljes, të mbajnë ligjin, të parandalojnë krimin dhe të mbrojnë shoqërinë.

Qëllimet kryesore të ndëshktimeve janë të ruajnë rendin ligjor, të dërgojnë mesazhin se shkeljet nuk qëndrojnë pa pasoja, të ndihmojnë rehabilitimin e të dëmtuarve dhe të ofrojnë sigurim për të tjerët. Në kornizën teorike, ndëshkimet ripërtërijnë balancën midis drejtësisë dhe mbrojtjes së interesave të komunitetit.

Llojet kryesore të ndëshktimeve përfshijnë dënime penale (burg, sanksione të tjera personale), gjoba, masa administrative (pezullime licencash, regjime kontrolli) dhe masa rehabilituese ose të monitoruara. Disa sisteme përfshijnë alternativa si punë në komunitet ose programe trajtimi, që synojnë rikthimin e të ndëshuarit në shoqëri me më pak ndikim në dinamikën shoqërore.

Në këndvështrim ndërkombëtar, ndëshkimet duhet të respektojnë të drejtat njerëzore, të jenë të përmbushura në mënyrë proporciaonale dhe të shmangin trajtimet çnjerëzore ose diskriminuese. Alternativat e drejtësisë restauruese po kundërçohen si mënyra për të përfshirë viktimat dhe komunitetin në një proces më gjithëpërfshirës.