maruziyet

Maruziyet, bir kişinin bir maddeye, enerjiye veya biyolojik ajana maruz kalması durumunu ifade eder. Sıkça iş sağlığı ve güvenliği bağlamında ele alınır; kimyasal maddeler, radyasyon, biyolojik ajanlar veya fiziksel etkenler bu kapsama girer.

Maruziyet türleri arasında işyeri maruziyeti (süreklilik arz eden temas), çevresel maruziyet (ev ve toplumsal çevrede uzun süreli etkiler) ve tüketim yoluyla maruziyet bulunur. Maruziyet yolları başlıca solunum yoluyla, dermal temas ve yutma olarak sınıflandırılır. Biyolojik maruziyet durumunda kan, idrar veya dokulardaki biyobelirteçlerle ölçüm yapılabilir.

Değerlendirme süreci çevresel izleme, kişisel hava ölçümü ve biyolojik izlem yoluyla yapılır. Ölçüm değerleri genellikle mg/m3, ppm gibi birimlerle ifade edilir ve belirli sınırlar (örneğin MAK, TLV veya PEL) ile karşılaştırılır.

Sağlık etkileri kısa ve uzun vadeli olabilir. Akut maruziyet hızlı toksik etki gösterebilirken kronik maruziyet kanser, nörolojik veya kardiyovasküler sorunlar gibi daha karmaşık sonuçlara yol açabilir. Özellikle çocuklar, yaşlılar ve hassas bireyler risk altındadır.

Yönetim ve önleme, risk azaltımı yaklaşımını temel alır: mühendislik kontrolleri, izole etme, iyi havalandırma, güvenli çalışma prosedürleri ve kişisel koruyucu ekipman kullanımı. Ulusal ve uluslararası mevzuatta maruziyet sınırları (MAK, TLV, PEL gibi) ve kılavuzlar bulunur; WHO, ILO gibi kuruluşların yönergeleri de referans alınır.