lisansüstü

Lisansüstü, lisans diplomasını tamamladıktan sonra sürdürülen yükseköğretim düzeyindeki eğitim ve araştırma faaliyetlerini kapsayan terimdir. Türkiye’de lisansüstü eğitim, üniversitelerin lisansüstü enstitüleri veya fakülteleri tarafından yürütülür ve Yükseköğretim Kurulu’nun (YÖK) düzenlemelerine tabidir. Lisansüstü programlar genelde iki ana kategoriye ayrılır: yüksek lisans ve doktora.

Yüksek lisans programları, tezli ve tezsiz olarak sunulabilir. Tezli yüksek lisans, dersler ve bir araştırma tezinin savunulmasıyla tamamlanır; tezsiz yüksek lisans ise çoğunlukla ders ağırlıklı olup bazı programlarda sonunda proje veya sınavla tamamlanır. Doktora programı ise bağımsız araştırmayı, belirli ders kredilerini, bir doktora tezi ve savunmayı içerir. Bazı programlarda ise kapsamlı sınavlar veya tez önerisi hazırlanması gibi ek aşamalar bulunabilir.

Program süreleri alan ve yoğunluğa göre değişiklik göstermekle birlikte, yüksek lisans genelde yaklaşık iki yıl sürerken tezsiz programlar daha kısa olabilir. Doktora ise genellikle üç ila beş yıl arasında değişen bir süreyi kapsar. Mezunlar akademik kariyere yönelmenin yanı sıra araştırma, geliştirme ve yükseköğretim örgütleri ile kamu veya özel sektörde uzmanlık gerektiren pozisyonlarda da çalışabilirler.

Lisansüstü eğitim, ülkedeki araştırma kapasitesinin geliştirilmesi, bilimsel üretkenliğin artırılması ve üniversite-çevre işbirliklerinin güçlendirilmesi açısından merkezi bir rol oynar. Lisansüstü programlara başvuru süreçleri ve gereklilikler program ve üniversiteye göre değişebilir.