körlükten

Körlükten, körlük kelimesinin ablative (kaynak veya çıkış) halinde kullanılan bir birleşimdir. Türkçede körlük, görme duyusunun tamamen veya önemli ölçüde kaybedildiği durumları ifade eder; körlükten ise bu durumdan çıkış ya da bu durumdan doğan hareketi belirtir. Dilbilgisel olarak körlükün -ten/den şeklinde değişen ablative ekiyle türetilir ve cümlede hareketin kaynağı veya çıkış noktası olarak kullanılır.

Köken ve yapı açısından körlük, kör kelimesinden türeyen isim köküne -lük isim fiil yapım eki ile oluşan bir kavram olan körlük; daha sonra ablative olarak -ten eki eklenerek körlükten elde edilir. Bu yapı, sayılabilir ya da soyut bir durum olan körlükten çıkış veya bu durumdan korunma anlamlarını kapsayabilir.

Kullanım açısından körlükten iki temel bağlamda görülebilir. Literal (gerçek) anlamda, kişinin körlükten çıkışını, yani görme yetisini yeniden kazanmasını ifade etmek için kullanılır; örnek: “Hasta körlükten kurtuldu.” Metaforik veya geniş anlamda ise, bir risk veya kötü durumdan çıkış, korunma amacıyla da kullanılabilir: “Göz muayenesi düzenli yapılan insanlar körlükten korunur.” Bu bağlamda fiillerle birlikte kullanılarak hareketin yönünü belirtir.

İlgili terimler arasında körlük (görme bozukluğu durumu), görme kaybı ve görme sağlığı ile ilgili kavramlar yer alır. Körlükten ile ilgili dilbilgisel notlar, ablative yapının kullanılabildiği diğer durumlar için de benzer şekilde geçerlidir.