kostnaðarhækkanir
Kostnaðarhækkanir eru hækkanir rekstrar- eða framleiðslukostnaðar sem fyrirtæki eða heimili verða fyrir. Slíkar hækkanir geta stafað af breytingum á verði hrávöru og orkuframleiðslu, launaþróun, flutningskostnaði, gengi gjaldmiðla eða reglu- og skattabreytingum. Þegar kostnaðarhækkanir eiga sér stað án samfelldrar aukningar í eftirspurn getur það leitt til kostnaðarþrýsings sem birtist í verðlagningu og oft sem verðbólga.
- Hærra verð á hrávöru og orku
- Aukinn launakostnaður og aðrir rekstrarkostnaðarþættir
- Flutningskostnaður og takmörkuð birgðavöruaukning
- Gengis gjaldmiðla og innkaup erlendis
- Fyrirtæki geta hækkað verð til að viðhalda hagnaði eða dregið úr framleiðslu
- Heimilin upplifa aukin útgjöld sem minnka kaupmátt og eyðslu
- Getur aukið verðbólgu og haft áhrif á samkeppnishæfni hagkerfisins
- Verðbólga sem rekja má til kostnaðar, oft skoðuð í framleiðsluverðbólgu og í CPI
- Hagstofa Íslands og Seðlabanki fylgjast með breytingum til að meta áhrif kostnaðarhækkananna á hagkerfið
- Hækkaður kostnaður vegna orkuverðs, hærra hráefnisverð, aukinn launakostnaður, eða breytingar á skattum eða regluverki sem hækka