kortikosteroidalar

Kortikosteroidalar, adrenal bezinin üst kısmında üretilen kortizol hormonuna benzer yapıda sentetik steroidlerdir. En yaygın belgelenen türleri antiinflamatuar, immünsüpresif (bağışıklık baskılayıcı) ve metabolik etkilerde kullanılırlar. Klasik kullanımlar arasında astım, romatoid artrit, lupus eritematozus, inflamatuar bağırsak hastalıkları ve bazı allergik reaktif durumlar bulunur. Hastalık bağımlı olarak oral, enjeksiyon, solunum yolu, topikal ve sistemik uygulama şekilleri mevcuttur.

İlaç eylemi, glukokortikoid ve mineralokortikoid reseptörlerini modüle ederek dokusal enfeksiyon yanıtını azalır. Antiinflamatuar etkiler, proinflamatuar sitokinlerin üretiminde azalma ve membran permeabilitesi düzenlenmesiyle ortaya çıkar. Bu nedenle çok sayıda hastalıkta kanser tedavisi ve organ nakli sonrası reddi engellemede de kullanılır.

Akut ve kronik kullanımlarında güvenli kullanıcı profili önemlidir. Ani yavaş bırakma (tapering) ihtiyacı sıklıkla gereklidir; aksi takdirde adrenal komşuluk özelliği (adrenal eksen kompensasyonu) geri dönüşü zor olabilmektedir. En yaygın yan etkiler arasında hidrokortizom sindromu, hiperkalsemi, hipoaldosteronizm, osteopeni, enzimatik değişiklikler ve psikolojik semptomlar vardır. Uzun süreli sistemik uygulamalarda bağışıklık baskılama nedeniyle enfeksiyon riskinin artması, gebelik ve emzirme dönemlerinde dikkatli seçim yapılması gereklidir.

Kortikosteroidalar hakkındaki literatür sürekli genişlemekte ve yeni “düşük sistemik etkili” formülasyonlar, biyoteknolojik iteropoller ve tüketime dayalı oral sürüm teknolojileriyle tedavi alanı zenginleşmektedir. Bu ilaç sınıfı, tıp tarihinde en çok kullanılabilen sınıflardan biri olma özelliğini sürdürmektedir.