kompilatorach

Kompilatory to oprogramowanie, które tłumaczy programy napisane w językach wysokiego poziomu na kod wykonywalny lub pośredni. Celem kompilacji jest umożliwienie uruchamiania programu na konkretnej architekturze sprzętowej lub w środowisku wirtualnym. Kompilacja zwykle odbywa się w kilku fazach i może obejmować optymalizację kodu.

Kompilatory dzieli się na różne typy, w tym kompilatory ahead-of-time (AOT), które generują kod maszynowy przed uruchomieniem programu, oraz kompilatory just-in-time (JIT), które generują kod podczas działania programu. Niektóre narzędzia pełnią funkcje transpilerów, tłumacząc kod między językami na podobnym poziomie abstrakcji, na przykład TypeScript do JavaScript.

Główne fazy procesu kompilacji to analiza leksykalna i syntaktyczna, analiza semantyczna, optymalizacja, generacja kodu i, często, łączenie (linking). W wyniku kompilacji powstaje plik wykonywalny, biblioteka lub kod pośredni (np. bytecode), który może być uruchamiany na określonej platformie.

Najważniejsze środowiska i narzędzia to GCC (GNU Compiler Collection), Clang/LLVM, MSVC, a także kompilatory języków JVM (javac) i .NET (Roslyn). W praktyce wiele środowisk łączy kompilator z wirtualnymi maszynami, w których uruchamiany jest wygenerowany kod bytecode.

Historia kompilatorów sięga końca lat 50. XX wieku; pierwszy kompilator Fortranu opracowali dla IBM w 1957 roku pod kierunkiem Johna Backusa. Od tego czasu rozwój obejmuje kolejne języki, techniki optymalizacji i różne modele wykonania kodu, w tym kompilację natywną i JIT. Współczesne kompilatory kładą nacisk na przenośność, optymalizację i bezpieczeństwo.