karcinómów

Karcinomy to grupa nowotworów złośliwych wywodzących się z nabłonka pokrywającego ciało i jego narządy, a także z nabłonka gruczołowego. Stanowią największą grupę nowotworów u ludzi i mogą powstawać w praktycznie każdym narządzie. W zależności od typu nabłonka, z którego pochodzą, wyróżnia się m.in. rak płaskonabłonkowy, rak gruczołowy, rak podstawno‑komórkowy i rak przejściowokomórkowy.

Karcinomy charakteryzują się inwazją do okolicznych tkanek i potencjalnym metastatowaniem drogą naczyń limfatycznych i krwionośnych. W przeciwieństwie do niektórych innych nowotworów ich progresja i rokowanie silnie zależą od stadium zaawansowania oraz lokalizacji.

Najczęściej występują w skórze, płucach, jelicie grubym, piersi, prostacie i pęcherzu moczowym, choć mogą obejmować inne narządy. Do czynników ryzyka należą palenie tytoniu, narażenie na promieniowanie UV, infekcje wirusowe (np. HPV) oraz przewlekłe stany zapalne lub genetyczne predyspozycje.

Diagnostyka opiera się na połączeniu badań obrazowych (np. CT, MRI, PET) i ocen histopatologicznych potwierdzających typ naciekający nabłonek. W praktyce stosuje się klasyfikację TNM do oceny stopnia zaawansowania. Leczenie zależy od lokalizacji i stadium: operacja, radioterapia, chemioterapia, terapie ukierunkowane oraz immunoterapia. Rokowanie zależy od miejsca guza i stadium; wczesne wykrycie zwiększa szanse na wyleczenie.