institucioj

Institucioj estas stabilaj sociaj strukturoj, kiuj reguligas la interagadon inter homoj kaj organisas la uzon de rimedoj, laboron kaj respondecojn en socio. Ili baziĝas sur reguloj, normoj, ritoj kaj rolaj atendoj, kaj helpas krei antaŭvideblan kaj ordigitan vivon. Institucioj povas esti formale establitaj per leĝoj aŭ oficialaj dokumentoj, sed ankaŭ dependas de kutimoj kaj interkonsentoj inter membroj. Ili rezistas al tempo, kvankam ili povas ŝanĝiĝi laŭ kulturo, teknologio kaj ekonomia klimato.

Tipoj de institucioj inkluzivas publikajn kaj privatajn strukturojn, edukajn, ekonomiajn, registarajn, jurajn, religiajn, kulturajn kaj familianajn instituciojn. Ekzemploj estas la registaro kaj leĝdona sistemo, lernejoj kaj universitatoj, bankoj kaj entreprenoj, kaj religiaj institucioj, same kiel familioj kaj komunuma vivo. Ili difinas rajtojn, respondecojn kaj la manierojn por organizi resursojn, laboron, edukadon kaj sociajn interagojn.

Funkcioj de institucioj inkluzivas establi normojn kaj valorojn; provizi servojn kaj distribui rimedojn; protekti rajtojn kaj socian sekurecon; kaj helpi kunordigi ekonomian kaj publikan aktivecon. Ili kontribuas al socia stabileco, fidemo inter la membroj, kaj daŭripivo de la socio. Institucioj povas esti formalaj, per leĝoj kaj proceduroj, aŭ neformaj, per kutimoj kaj kulturo. Ili estas dinamaj: ili ŝanĝasĝi kun teknologia progreso, demografiaj ŝanĝoj kaj kulturaj valoroj.