halogenowodorowymi

Halogenowodorowymi (ang. hydrogen halides) to grupa związków chemicznych składająca się z wodoru połączonego z jednym z halogenów: fluorem (F), chlorem (Cl), bromem (Br), jodem (I) lub astatem (At). Najważniejsze z nich to fluorowodor (HF), chlorowodor (HCl), bromowodor (HBr) i jodowodor (HI), podczas gdy związki z astatem są niezwykle rzadkie ze względu na jego radioaktywność i trudną dostępność.

Te związki występują w stanie gazowym lub ciekłym w temperaturach pokojowych, z wyjątkiem HF, który jest cieczą o wysokiej temperaturze wrzenia (19,5 °C) ze względu na silne wiązania wodorowe. Chlorowodor, bromowodor i jodowodor są silnie lotne i rozpuszczają się dobrze w wodzie, tworząc odpowiednio kwas solny (HCl), kwas solny bromowodorowy (HBr) i kwas jodowodorowy (HI). Fluorowodor, w przeciwieństwie do innych, tworzy słaby kwas w wodzie, ale jest silnym fluorującym agentem.

Halogenowodorowymi charakteryzuje się wysoka reaktywność, szczególnie w stosunku do metali i zasad. Są one ważnymi substratami w syntezie organicznej, np. w reakcjach substytucji nukleofilowej, gdzie halogenowodorowce mogą działać jako źródło jonów halogenkowych. Ponadto, chlorowodor i bromowodor są stosowane jako katalizatory w wielu procesach przemysłowych, takich jak produkcja kwasów lub tworzyw sztucznych.

Właściwości fizyczne i chemiczne tych związków zmieniają się systematycznie w grupach okresowej: z fluorowodoru do jodowodoru obserwuje się wzrost długości wiązania H-X, malejącą energię wiązania oraz zwiększającą się polarność i reaktywność. Fluorowodor jest wyjątkowo stabilny dzięki silnemu wiązaniu kowalencyjnemu i obecności wodorowych wiązań międzycząsteczkowych, podczas gdy jodowodor jest najbardziej reaktywny i łatwo ulega dysocjacji.