húsnæðislána

Húsnæðislán eru lán sem veitt eru til kaupa, byggingar eða endurbóta á íbúðarhúsnæði og eru veitt með veði í eigninni sem kaupverð eða þróunarverkefni tryggir. Íslenskur húsnæðismarkaður byggist að mestu á þessum lánum, sem eru veittir af bönkum og öðrum fjármálastofnunum. Lántakar þurfa að leggja fram eigið fé og standast greiðslugetu samkvæmt mati lánveitanda.

Lánin koma í mörgum gerðum með mismunandi vöxtum og greiðslumati. Flest lán býðst með föstum eða breytilegum vöxtum, og oft er hægt að velja ákveðin vaxtaskeið innan lánsins. Lengd lánsins er oft 25–40 ár og greiðslur eru reglulegar og byggjast á höfuðstól og vöxtum. Sum lán leyfa ofgreiðslur eða hraðari endurgreiðslu. Lántökuhlutfall (LTV) ákvarðar hversu stórt hlutfall af kaupverði má fjármagna og er háð reglugerðum og samningum lánveitanda.

Ríkislegt stuðningskerfi og sérstök fyrirheit eru einnig til staðar. Íbúðalánasjóður (ÍLS) veitir lán að samvinnu ríkisins og banka til þeirra sem uppfylla ákveðin skilyrði, oft til fyrstu kaupenda eða tekjuhærri hópa, með takmörkunum á hámarks LTV og öðrum skilyrðum til að gera íbúðahúsnæði aðgengilegra.

Skilyrði og greiðslugeta: Lántaki þarf stöðugan innflytanda, góða lánshæfi og getu til að standa undir reglulegum greiðslum, þar með talið höfuðstól, vöxtum og tilfallandi kostnaði eins og tryggingum. Eignin sjálf er veð og lánveitendur meta greiðslugetu.

Eftirlit og ráðgjöf: Fjármálaeftirlitið (FME) og Seðlabanki Íslands hafa eftirlit með húsnæðislánamarkaði til að stuðla að fjármálalegum stöðugleika og vernda neytendur. Notendum er ráðlagt að bera saman hugtök, kostnað og heildarverð fyrir lánin áður en ákvörðun er tekin.