gjyroskopët

Gjyroskopët, njohur gjithashtu si gyro, janë pajisje që matë ose ruajnë orientimin. Ata përbëhen nga një rotor i cili rrotullohet rreth një boshti, i cili nga ana tjetër është i montuar në një kornizë që mund të rrotullohet lirshëm në drejtime të ndryshme. Principi kryesor pas gjyroskopit është ruajtja e momentit këndor. Kur rotori është duke u rrotulluar me shpejtësi të lartë, ai tenton të ruajë orientimin e tij në hapësirë, duke e bërë të vështirë për ta ndryshuar atë. Ky fenomen i bën gjyroskopët të dobishëm për stabilizim dhe navigim.

Historia e gjyroskopit daton që nga fillimi i shekullit të 19-të, me zhvillime të rëndësishme të bëra nga shkencëtarë si Jean-Bernard-Léon Foucault, i cili përdori një gjyroskop për të demonstruar rrotullimin e Tokës. Për një kohë të gjatë, gjyroskopët mekanikë ishin kryesorja në aplikime si aeroplanët dhe anijet, duke siguruar stabilitet dhe duke ndihmuar në përcaktimin e pozicionit. Ata punojnë duke kundërshtuar lëvizjen e mjetit lundrues.

Me përparimin e teknologjisë, gjyroskopët MEMS (Sistemet Mikroelektromekanike) janë bërë gjithnjë e më të popullarizuara. Këta gjyroskopë të vegjël, të ndërtuar në çipa, nuk përdorin pjesë lëvizëse si gjyroskopët tradicionalë, por matin ndryshimet në frekuencën e rezonancës për të përcaktuar lëvizjen. Ata janë më të lirë, më të vegjël dhe më të qëndrueshëm ndaj goditjeve. Sot, gjyroskopët gjenden në një gamë të gjerë pajisjesh, duke përfshirë smartfonët, kamerat, dronët, konsolat e lojërave dhe pajisjet mjekësore, ku kontribuojnë në funksione të tilla si stabilizimi i imazhit, kontrolli i lëvizjes dhe navigimi autonom.