fërkimin

Fërkimi është fuqia rezistente që kundërvën lëvizjes midis dy sipërfaqeve që bien në kontakt. Ai mund të ngadalësojë ose të ndalojë lëvizjen dhe shpesh gjeneron nxehtësi. Termi vjen nga folja fërkoj, që i referohet veprimit të mbajtjes së sipërfaqeve duke u prëndruar ndaj njëri-tjetrit. Fërkimi ekziston në mënyrë të natyrshme në një gamë të gjerë gjërash dhe është një lidhje kyçe në mekanikë dhe inxhinieri.

Në bazë të tij, fërkimi ndahet kryesisht në dy forma: fërkimi statik dhe fërkimi dinamik (ose lëkundor). Fërkimi statik mbizotëron kur sipërfaqet janë të palëvizshme në raport me njëri-tjetrin dhe mund të mbajë një forcë deri në një vlerë kufitare F_f ≤ μ_s N, ku μ_s është koeficienti i fërkimit statik dhe N është mbingarkesa normale. Pasi fillon lëvizja, forca e fërkimit hyn në gjendjen dinamik dhe rregullohet nga F_f = μ_k N, me μ_k koeficientin e fërkimit dinamik dhe ku zakonisht μ_k ≤ μ_s.

Faktoret që ndikojnë në madhësinë e fërkimit përfshijnë materialet në kontakt, gjendjen e sipërfaqeve, ngarkesën normale dhe temperaturën. Lubrikantët ulin fërkimin dhe konsumimin, duke përmirësuar efikasitetin dhe gjenerimin e ngrohjes. Në tribologji, fërkimi studjohet së bashku me lubrikimin dhe dëmtimin e sipërfaqeve për të projektuar sistemë më të qëndrueshëm dhe ekonomikë.

Zbatime të zakonshme përfshijnë frenat dhe goma e makinave, bearingët dhe mekanizmat e ndryshëm në makina, si dhe aktivitetet e përditshme si ecja mbi sipërfaqe të ndryshme. Fërkimi gjithashtu luan rol në procese natyrore dhe teknologjike, duke ndikuar në humbjen e energjisë dhe në prodhimin e nxehtësisë.