fenilalkilaminler

Fenilalkilaminler, fenil (aril) grubunun bir alkil zinciriyle bağlandığı ve sonunda bir amino grubunun bulunduğu organik amindir. En temel örnek fenetilaminlerdir: Ar-CH2-CH2-NH2 yapısı. Bu çekirdek üzerinde yapılan substitüsyonlar türevler oluşturur; amino grubunun niteliği primar, sekonder veya tertiyer olabilir ve aril grubunun yapısı ile yan zincirdeki substitüsyonlar kimyasal ve farmakolojik özellikleri belirler.

Kapsam olarak, fenilalkilaminler bazı doğal nörotransmitterlerin çekirdeğini içerir (örneğin dopamin ve norepinefrin fenetilamin türevleridir) ve amphetaminler gibi pek çok sentetik türevi vardır. Amphetaminler, merkezi sinir sistemi üzerinde uyarıcı etkiye sahip fenetilamin sınıfına aittir. MDMA gibi türevler de bu çekirdeği taşır. Tyramin gibi doğal kökenli türevler de sınıfa dahildir.

Etki ve kullanım: Bu bileşikler monoamin sistemleriyle etkileşerek uyanıklık, motivasyon ve duygu durumunu etkileyebilir. Türevler arasında tıbbi kullanımlar bulunabilir; bazıları yüksek bağımlılık potansiyeli nedeniyle düzenlenmiştir. Yan etkiler arasında hipertansiyon, çarpıntı, kaygı ve diğer kardiyovasküler ve nörolojik etkiler görülebilir.

Tarihçe ve sınıflandırma: Fenilalkilaminler terimi, fenetilamin çekirdeğini paylaşan geniş bir bileşik grubunu tanımlar; amphetaminler 20. yüzyıl başlarında önemli bir dönüm noktası oluşturmuştur. Bugün, nörobiyoloji ve farmakoloji alanlarında bu yapı üzerinde yapılan çalışmalar sürmektedir.