feldespatlar

Feldespatlar, yeryüzünde kayaçların oluşumunda en önemli minerallerden biridir. Tektosilikat mineraller grubuna ait olan feldespatlar, SiO4 ve AlO4 tetraedralarından oluşan bir çerçeveye sahiptir ve yapılarında potasyum (K), sodyum (Na) ve kalsiyum (Ca) iyonları yer alır. Bu iyonların farklı kombinasyonları iki ana alt gruba ayrılmalarına yol açar: alkali feldespatlar ve plajioklazlar.

Alkali feldespatlar, potasyum içeren mineralleri kapsar; en önemli üyeleri ortoklas (KAlSi3O8) ve mikroklin ile sanidindir. Plajioklazlar ise Na–Ca serisini oluşturur ve albite (NaAlSi3O8) ile anortit (CaAl2Si2O8) arasındaki değişkenliği gösterir; ara üyeler oligoklaz, andezin ve labradorit gibi adlarla anılır. Feldespatlar, granit, granodiyit ve rhyolit gibi felsik kayaçlarda yoğun olarak bulunur ve metamorfik koşullarda da oluşabilir.

Fiziksel olarak feldespatlar, iki yönlü kırılmalarıyla tanınır ve kırılma açısı yaklaşık 90 dereceye yakındır; sertlikleri Mohs ölçeğinde yaklaşık 6’dır ve yoğunlukları genelde 2.5–2.8 g/cm3 arasındadır. Doğada aşınma yoluyla kil minerallerine dönüşerek toprak gelişiminde önemli bir rol oynarlar.

Ekonomik açıdan feldespatlar cam ve seramik endüstrilerinde akış maddesi (flux) olarak kullanılır; camın eritme sıcaklıklarını düşürür ve porselen/seramik glazeler için önemli bir kaynak olur. İsmi Almanca Feldspat’tan gelmektedir.