dönütürmektir

Dönütürmektir, Türkçe’de kuramsal olarak kullanılan bir fiil olarak ele alınan bir kavramdır. Bu madde, terimin standart Türkçe sözlüklerde yer almadığını ve çoğunlukla dilbilimsel örnekleme amacıyla oluşturulduğunu belirtir. Anlamı, bir şeyin önce değiştirilmesinin ardından geri dönüştürülen veya etkisinin yeniden ortaya çıkan bir durumu ifade eden kuramsal bir fiildir.

Etymology ve yapısal döküm olarak, dönütürmektir kök olarak dön- (dönmek, çevirmek) ile hayali bir türetme öğesi -ütür- ile infinitif eki -mek ve definisyonel yapı için -tir eklerini bir araya getirir. Bu sıralama, Türkçe’de birden çok yapım ekinin ardışık olarak nasıl bir anlam taşıyabildiğini göstermek amacıyla kuramsal olarak düşünülmüş bir örnektir; gerçek dil kullanımında bulunan bir morfem dizisi değildir.

Kullanım bağlamı olarak dönütürmektir, özellikle yazınsal dilbilim, parasal felsefi tartışmalar veya bilişsel süreçleri kavramsallaştıran metinlerde örnek amaçlı ortaya konan bir terimdir. Günlük Türkçe’de yer almaz; daha çok kuramsal analizler veya pedagogik amaçlı açıklamalarda kullanılması öngörülür.

Örnek kullanımlar genelde şu tür bağlamları içerir: “Bu süreç dönütürmektir olarak değerlendirilebilir” veya “Bir değişikliğin etkisinin geri alınması, dönütürmektir kavramsal çerçevesinde tartışılır.” Bu örnekler, dilbilimsel morfoloji ve neologizm çalışmalarında kavramsal bir araç olarak gösterilir.

Not: Bu madde kuramsal ve eğitim amaçlıdır; yayımlanmış güvenilir kaynaklarda yer almaz. İlgili kavramlar: morfoloji, türetme, neologizm.