djúpbláæðablóðtappi

Djúpbláæðablóðtappi (DVT) er myndun blóðtappa í djúpum bláæðum, oft í fótleggjum eða lærum. Tappi getur valdið bólgu, verkjum og roða í útlimnum en sumir upplifa engin einkenni. Ef tappinn losnar getur hann ferðast með blóðrásinni til lunga og valdið lungnablóðtappa (pulmonary embolism), sem getur verið lífshættulegt.

Áhættuhópar og orsakir eru fjölbreyttir. Langvarandi hreyfingarleysi eða óhreyfing eftir aðgerð eða langa flugferð stuðla að myndun tappa. Skurðaðgerðir eða meiðsli í neðri útlimum, krabbamein eða meðferð gegn krabbameini, hormónalyf (til dæmis estrógen), ólétt eða nýlega fæðing, offita, reykingar og erfðalegar storkunargallar auka einnig hættuna.

Einkenni og greining eru oft óskýrar. Algengar vitni eru verkur, bjúgur, roði eða hiti í útlimnum, oft við gang eða áreynslu; sumir hafa hins vegar enga einkenni. Greining byggist oft á duplex-ultrasonografíu í neðri útlimum. D-dímer próf getur þó hjálpað til við að einfalda eða hafna grun, sérstaklega ef einkenni eru væg eða frábrugðin.

Meðferð felst aðallega í antikoagulation (blóðþynningu) til að koma í veg fyrir frekari myndun blóðtappa. Valkostir eru DOACs (rivaroxaban, apixaban, edoxaban) eða hafðar hefðbundnar meðferðir með LMWH eða Warfarin, oftast í 3–6 mánuði eftir atvikum eða lengur ef áhættuþættir eru til staðar. Sjaldgæft er að í þungum tilvikum séu í boði frekari aðgerðir.

Fylgikvillar og forvarnir eru mikilvægar. Helstu fylgikvillar eru lungnablóðtappi og endurtekinn DVT eða langvarandi bjúgur. Forvarnir fela í sér hreyfingu og virka hreyfigjöld eftir aðgerð eða langa dvöl, notkun kompressíón-stígvæla og/ eða forvarnarmeðferð með anticoagulation þegar áhætta er há og lækni leyfir.