denizler

Denizler, Dünya'nın yüzeyinde bulunan, çoğunlukla tuzlu su içeren ve karalarla sınırlı ya da onunla bağlantılı geniş su kütleleridir. Denizler genelde okyanusları parçalar hâlinde kuzeyden güneye, doğudan batıya uzanır ve kıyı bölgelerini kapsar. Denizlerin tuzluluk oranı yaklaşık olarak yüzde 3.5'tir ve derinlik ile bölgeye göre değişir. Başlıca jeolojik olarak çeşitli çeperleri, kıta suları ve kıyı boğazları ile ayrılır. Dünya üzerinde çok sayıda deniz bulunur; Akdeniz, Karadeniz, Ege Denizi, Kızıldeniz, Kuzey Denizi gibi örnekler öne çıkar.

Ekosistem olarak denizler, planktonlar, balıklar, memeliler ve deniz kuşları ile zengin bir biyolojik çeşitliliğe sahiptir. Mercan resifleriyle tropikal denizler, sıcak sularda yoğun yaşam alanları sunar; soğuk su ekosistemleri ise farklı türleri barındırır. Denizler, gıda, enerji, ticaret ve ulaşım açısından hayati öneme sahiptir ve birçok ülkenin ekonomik bölgesiyle ilişkilidir.

İnsan faaliyetleri, kirlilik, aşırı avcılık, plastik atıklar, mikroplastikler ve iklim değişikliği ile çevresel baskılar altındadır. Ayrıca deniz yüzeyinin ısınması ve asitlenme, ekosistemleri etkileyerek tür kayıplarına yol açabilir.

Yönetim açısından denizler, devletlerin münhasır ekonomik bölgeleri ve uluslararası sularda geçerli olan Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi UNCLOS çerçevesinde düzenlenir. Uluslararası ve bölgesel işbirliği çerçeveleri, kirliliğin azaltılması, kaynakların sürdürülebilir kullanımı ve deniz güvenliği hedeflerini destekler.