cyjanacja

Cyjanacja, potocznie sinica, to niebieskawo‑sine zabarwienie skóry i błon śluzowych spowodowane przewagą deoksyhemoglobiny we krwi tętniczej. Nie jest chorobą sama w sobie, lecz objawem. Definicja często podawana jest, gdy stężenie deoksyhemoglobiny w krwi tętniczej przekracza około 5 g/dl.

W praktyce wyróżnia się cyjanację centralną i obwodową. Centralna obejmuje błony śluzowe (wargi, język) i skórę tułowia, a zwykle odzwierciedla hipoksemię. Obwodowa dotyczy kończyn i jest związana z ograniczeniem przepływu krwi lub ekspozycją na zimno.

Przyczyny centralnej obejmują choroby płuc i układu krążenia, które zmniejszają wysycenie krwi tlenem (np. ciężka niewydolność oddechowa, zapalenie płuc, ARDS) oraz wady serca z prawostronnym przeciekiem. Zaburzenia hemoglobiny, takie jak methemoglobinemia i sulfhemoglobinemia, mogą powodować sinicę przy prawidłowej wartości PaO2. Dodatkowo czynniki chemiczne i leki (nitrany, dapsone, benzokaina) bywają wyzwalaczami.

Ocena obejmuje wywiad, badanie fizykalne i pomiar saturacji pulsoksymetrem. W razie wątpliwości wykonuje się gazometrię krwi z ko-oksymetrią. Różnica między SpO2 a PaO2 oraz obecność innych oznak hipoksji pomagają w różnicowaniu; w methemoglobinemii saturacja może być niska, mimo prawidłowego PaO2.

Leczenie zależy od przyczyny. U pacjentów z hipoksemią stosuje się tlenoterapię i leczenie choroby podstawowej; w methemoglobinemii – podanie błękitu metylenowego; unikanie wyzwalaczy. Prognoza zależy od szybkiego rozpoznania i skuteczności leczenia przyczyny.