chemokiny

Chemokiny to rodzina małych cytokin o kluczowej roli w chemotaksji i migracji komórek układu odpornościowego. Są wydzielane przez różne komórki, takie jak makrofagi, komórki dendrytyczne, limfocyty T i B, komórki śródbłonka, fibroblasty oraz nabłonki, w odpowiedzi na stany zapalne lub w procesach homeostatycznych. Działają poprzez receptory chemokinowe, będące białkami GPCR na powierzchni komórek, co wywołuje chemotaksję i migrację do miejsc infekcji, uszkodzeń lub regionów o aktywności immunologicznej.

Chemokininy klasyfikuje się według motywu cysteinowego w domenie chemokin: CXC, CC, CX3C i XC. Ta klasyfikacja odzwierciedla różną specyficzność receptorową i funkcje. Przykłady: CXCL8 (IL-8) – chemotaksja neutrofilów; CCL2 (MCP-1) – rekrutacja monocytów; CXCL12 (SDF-1) – homeostaza i homing komórek progenjacyjnych; CX3CL1 (fractalkine) – występuje zarówno jako chemokina, jak i cząsteczka adhezyjna.

Główne funkcje chemokin to kierowanie migracją leukocytów do miejsc zapalenia, regulacja ruchu komórek w tkankach oraz wpływ na angiogenezę (niektóre mają pro- lub antyangiogeniczne właściwości).

Znaczenie kliniczne: zaburzenia sygnału chemokinowego są związane z chorobami zapalnymi, autoimmunologicznymi i nowotworami. Receptory chemokinowe stanowią cele terapeutyczne; na przykład maravirok – antagonista CCR5 w terapii HIV, i plerixafor (AMD3100) – antagonista CXCR4 używany do mobilizacji komórek macierzystych. Terapie celujące w układ chemokinowy są przedmiotem badań w chorobach autoimmunologicznych i nowotworowych.