aldehýðum
Aldehýðum er lífræn efnasambönd sem innihalda karboxýl hóp með kolefni, þar sem kolefnið er tvöfalt bundið við súrefnisatóm og einfalt bundið við vetnisatóm og R-hóp. R-hópurinn getur verið annað vetnisatóm eða kolefnisatóm í kolvetniskeðju eða hring. Algengasta aldehýðum er formaldehýð, sem hefur formúlu HCHO. Annar algengur aldehýðum er asetaldehýð, með formúlu CH3CHO.
Aldehýðum eru mjög hvarfgjörn efnasambönd og taka þátt í ýmsum efnafræðilegum viðbrögðum, þar á meðal:
* Hvarf við hnúkækjum, sem leiðir til myndunar alkóhóla.
* Hvarf við karboxýlsýrum, sem leiðir til myndunar estera.
* Hvarf við amín, sem leiðir til myndunar imína.
Aldehýðum eru notuð í ýmsum atvinnugreinum, þar á meðal:
* Sem byggingareiningar fyrir plast, plastefni og önnur efni.
* Sem leysiefni í málningu og húðun.
* Sem rotvarnarefni í matvælum og snyrtivörum.
* Til framleiðslu á lyktarefnum og ilmvatn.
Margir aldehýðum hafa sterk lykt. Formaldehýð, til dæmis, hefur stingandi lykt og er notað í rotvarnarefni
Aldehýðum geta verið eitruð og sum þeirra eru krabbameinsvaldandi. Til dæmis er formaldehýð talið krabbameinsvaldandi og