agglütinasyon

Agglütinasyon, çözelti içindeki parçacıkların (çoğunlukla kırmızı kan hücreleri veya mikroorganizma parçacıkları) antijen–antikor etkileşimi sonucunda birbirine yapışıp toplu kümeler halinde bir araya gelmesiyle oluşan bir süreçtir. Bu olay, biyoloji ve tıpta farklı uygulamalarda önemli bir kavramsal çerçeve sunar ve dilbilim bağlamında da ayrı bir anlam kazanır.

Biyolojik ve tıbbî bağlamda agglütinasyon, özellikle laboratuvar testlerinde kullanılır. Direkt hemaglutinasyon, kırmızı kan hücrelerinin yüzeyindeki antijenlerle antikorların çapraz bağlanması sonucunda hücrelerin kümelenmesiyle gözlemlenir. Pasif (indirek) agglütinasyon ise antijenlerin lateks gibi taşıyıcılara bağlanmasıyla meydana gelir. Bu mekanizmalar ABO ve Rh kan grubu tayinleri, doku uyumu testleri ve bazı enfeksiyonların tanısında yaygın olarak kullanılır. Ayrıca tetkiklerde antijen–antikor etkileşimlerinin yoğunluğu üzerinden tespit yapılabilir.

Linguistik bağlamda agglütinasyon, kelime kökünün ardışık eklerle zenginleşmesiyle yeni anlamlar ve gramatik işlevler üretme sürecini ifade eder. Türkçe, Fin kökenli diller ve Macarca gibi diller bu sınıflandırmanın örneklerindendir. Örneğin ev → evler → evlerim → evlerimizden dizilimi üzerinden çoğul, sahiplik ve durum eklerinin köke ardışık olarak eklenmesiyle anlam yapısı genişler.

Kısacası, agglütinasyon hem laboratuvar tanılarını hem de dilsel morfoloji içinde belirgin bir yöntem ve kavramsal çerçeve sunar.