Zamonaviylikning

Zamonaviylikning, yoki zamonaviy davrning, tushunchasi dunyodagi turli madaniyatlarga keng tarqalgan ijtimoiy, siyosiy va madaniy o'zgarishlar to'plamidir. U ilm-fan, ishlab chiqarish, shahar hayoti va erkin fikr, shaxsiy huquqlar, qonun ustuvorligi kabi qirralarni o'z ichiga oladi.

Tarixiy nuqtai nazardan zamonaviylik ko'pincha Yevropa 17–18 asrlarda boshlab, sanoatlashtirish, ta'lim va axborot vositalarining keng tarqalishi bilan keng yoyilgan modernizatsiya jarayoni sifatida qaraladi. So'nggi asrlarda u dunyo bo'ylab tarqab, deyarli har bir hududda bozor iqtisodiyoti va davlat boshqaruvi o'rnini kuchaytirdi. Postmodern munozaralarda zamonaviylik inson manfaatlarining ko'proq qadriyatlarga va kontekstga bog'liqligi nuqtai nazardan ko'rib chiqildi.

Zamonaviylikning asosiy xususiyatlari ratsionalizatsiya, sanoatlashtirish, urbanizatsiya, ilm-fan va texnologiyalarga asoslangan bilim, bozor iqtisodiyoti, sekulyarizm, fuqarolik jamiyati, ommaviy ta'lim va kengaygan axborot almashinuvi.

XXI asrda zamonaviylik raqamli texnologiyalar, globalizatsiya, bozor va davlat o'rtasidagi dinamik aloqalar, ijtimoiy tengsizliklar, madaniy xilma-xillik hamda atrof-monoz muammolarini yangi darajada ta'sir qiladi. Unga qarshi kritik nuqtai nazar modernizatsiya jarayonining salbiy oqibatlarini, masalan, identifikatsiya muammosini yoki madaniy yo'qolishni ko'rsatadi; shuningdek barqaror rivojlanish, demokratiya asosidagi modernizatsiya va inson huquqlarining tomonini oladigan yo'llar ham ko'rib chiqilmoqda.

Zamonaviylik doimiy o'zgaruvchan jarayon bo'lib, dinamik taraqqiyot, madaniyatlararo muloqot va global o'zaro ta'sirlar asosida shakllanmoqda. Har bir region o'z kontekstida zamonaviylikni qabul qilish yoki moslashtirish yo'llarini izlab topmoqda.