Wczesnym

Wczesnym to instrumentalna forma przymiotnika wczesny, używana w odniesieniu do rzeczowników rodzaju męskiego i nijakiego w liczbie pojedynczej. Oznacza „wczesny” w sensie czasowym lub „na wczesnym etapie” i występuje w konstrukcjach opisujących czynności lub zjawiska, które zachodzą wcześniej niż zwykle. W codziennym języku najczęściej pojawia się w wyrażeniach typu o wczesnym rankiem, na wczesnym etapie rozwoju lub w kontekście czasu.

Etymologia przymiotnika wczesny sięga rdzenia związanego z czasem. Wywodzi się z dawnego polskiego słowa opisującego wcześniejszy moment w czasie, a jego znaczenie powiązane jest z czasem i porami dnia. W innych językach słowiańskich istnieją pokrewne formy znaczeniowe, co odzwierciedla wspólne źródła związane z pojęciem czasu. W polszczyźnie forma ta wykształciła się w standardowy przymiotnik opisujący wczesność w sensie czasowym lub etapowym.

Użycie: wczesny może opisywać porę dnia (wczesny rankiem), etap czy stadium (wczesnym etapem rozwoju), a także cechy czasowe lub medyczne (wczesny poród – prematurus). W przeciwieństwie do formy żeńskiej — wczesną — i liczby mnogiej — wczesnymi — forma wczesnym występuje wyłącznie z odpowiednimi rzeczownikami w odpowiedniej odmianie.

Forma i odmiana: wczesnym jest instrumentalna forma męskoosobowa i nijako liczby pojedynczej; do rzeczowników żeńskich używa się formy wczesną, a do mnogiej — wczesnymi. W kontekście porównawczym dostępne są także przymiotniki pokrewne, np. przedwczesny, używany w znaczeniu wczesny w sensie nadmiernie wczesny lub przedwczesny.

Zobacz także: wczesny, wcześnie, rankiem, przedwczesny.