Samanburðarlýsing

Samanburðarlýsing er hugtak í íslenskri málfræði og bókmenntum sem lýsir því að einhverju sé lýst með samanburði við annað. Orðið samanstendur af tveimur þáttum: samanburði og lýsingu. Samanburður vísar til þess að bera eitthvað saman við eitthvað annað, og lýsingin útfærir eða varpar ljósi á eiginleika, ástand eða ásýnd.

Form og gerðir: Samanburðarlýsing getur mætt sem líking, sem oft er notuð með orðum eins og „eins og“ eða „sem“. Hún getur einnig verið myndhverfing, þar sem eiginleikar eru fluttir yfir á annan hlut án beinrar tilvísunar. Samanburðarlýsing getur þannig verið bæði skýr og myndræn.

Notkun: Hún er mikilvæg í frásögn, lýsingartexta, kennsluefni og blaðamennsku til að bæta myndmál, skýrleika og tón. Hún hjálpar lesanda að sjá fyrirbæri eða persónu í nýju ljósi, með viðmiðum sem lesandinn þekkir.

Dæmi: „Húsið var stórt, eins og fjall í sólsetri.“ „Rödd hans var köld sem stál.“

Auknar ábendingar: Samanburðarlýsing ætti að vera vel ígrundað, vel samsett og nærtæk við efnið. Of margar eða óviðeigandi líkingar geta valdið misskilningi eða klisjum. Hún á þó oft vel við í texta sem vill skapa myndræna nálgun og koma til skila tilfinningum eða húsnæðis eiginleika.