Rozpatruj

Rozpatruj to forma imperatywna 2. osoby liczby pojedynczej czasownika rozpatrywać. W polszczyźnie używana jest jako nakaz lub prośba o przeprowadzenie analizy danej sprawy: rozważaj ją, dokładnie przeanalizuj wszystkie okoliczności i na jej podstawie podejmij decyzję. Słowo to występuje często w kontekstach formalnych, gdzie chodzi o ocenę wniosków, podań, skarg czy petycji, oraz w administracji i wymiarze sprawiedliwości.

Rozpatrywanie (imperfektywny aspekt) i rozpatrzenie (perfektywny aspekt) to dwa podstawowe rozróżnienia związane z tym rdzeniem. Rozpatrywać oznacza prowadzić proces analizy w sposób ciągły lub powtarzalny, natomiast rozpatrzyć wskazuje na zakończenie procesu i podjęcie decyzji. Imperatyw rozpatruj występuje także w formach zbiorowych: rozpatrujcie (2. os. liczby mnogiej), a od czasownika perfektywnego używa się formy rozpatrz (prośba o natychmiastowe zakończenie rozpatrzenia).

Etymologia wiąże rozpatrywać z rdzeniem patrzeć (patrzeć na coś) z przedrostkiem roz- wskazującym na analizę lub przegląd. W praktyce termosami pokrewnymi są rozważać, rozpatrywać i oceniać, które w niektórych kontekstach mogą być używane zamiennie, choć każda z nich ma nieco odmienny zakres znaczeniowy.

Zastosowanie: w dokumentach urzędowych i prawnych często pojawia się zwrot „rozpatruje wniosek” lub „rozpatrzenie sprawy”, co oznacza formalne przeprowadzenie analizy i podjęcie decyzji.

Zobacz także: rozpatrywanie, rozpatrzyć, rozważać, oceniać.