Omurgallar

Omurgalılar (Vertebrata), omurga sütunu ve kafatasına sahip olan, gelişmiş bir sinir sistemi ile karakterize edilen hayvanlar grubudur. Endoskeletonları kemik veya kıkırdaktan oluşur ve hareket ile vücut koruması sağlar. Omurgalılar, çoğunlukla çift kan dolaşımı ve yüksek metabolizma hızı ile tanınır.

Grup içindeki ana sınıflandırma balıklar ve tetrapodlar olarak iki ana kola ayrılır. Balıklar kemikli balıklar (Osteichthyes) ve kıkırdaklı balıklar (Chondrichthyes) olarak ayrılır; tetrapodlar amfibiler, sürüngenler, kuşlar ve memeliler olarak kabul edilir.

Morfoloji ve işlevler açısından omurgalılar, omurga ile korunan bir kafatasına sahip bir iskelet sistemine; gelişmiş bir sinir sistemine sahip bir beyin ve merkezi sinir sistemine sahiptir. İç organlar iyi özelleşmiş olup, çoğu türde kapalı dolaşım sistemi bulunur; çift kan dolaşımı ile oksijenli ve oksijensiz kan arasındaki ayrım sağlanır. Solunum yolları türlere göre değişir; balıklar solungaçla, pek çok tetrapod ise akciğerlerle nefes alır.

Evrimsel olarak omurgalılar, Cambrian döneminin sonlarında ortaya çıkmış ve zaman içinde balıklar ile kara yaşamına geçişi sağlayan tetrapodlar yoluyla çeşitlenmiştir. Bugün omurgalılar dünya genelinde çeşitli ekosistemlerde bulunur ve ekolojik açıdan önemli rol oynarlar. Korunma durumları türlere göre değişir; bazıları tehlike altında, bazıları ise yaygın ve başarılı uyum sağlar.