Lazerët

Lazerët janë pajisje që prodhojnë dritë koherente dhe monokromatike në një drejtim të ngushtë përmes procesit të emisionit stimulues të radiacionit. Drita e laserit karakterizohet nga koherenca kohore dhe hapësinore, drejtim dhe intensitet të kontrolluar, gjë që e dallon nga drita laser nga burime të tjera të dritës.

Për të prodhuar dritë, lazerët përdorin një medium ngacmues (gain medium), një burim pompuje që ngacmon qelizat në nivele të larta energjie dhe një rezonator me pasqyrë që mban dritën brenda dhe e fuqizon atë. Rezistenca e dritës brenda rezonatorit krijon një valle të rezonuarshme që shndërrohet në një rrjedhë të dritës së daljes përmes një pasqyre të daljes. Procesi është bazuar në emisionin stimulues të radiacionit dhe në rritjen e popullatës së ngacmuar.

Lazerët klasifikohen sipas mediumit të tyre: lazerët me gaz (p.sh. CO2, He-Ne), lazerët me ngurtësi të ndryshme si Nd:YAG ose Er:YAG, lazerët me ngjyra të lagësht (dye lasers), dhe lazerët diode (diode lasers). Gjithashtu ekzistojnë lazerë fibra dhe lazerë të llojit solid-state që përdorin materiale të ngurta si ngulitje të kristaleve ose materialeve të tjera. Çdo klasë ofron karakteristika të ndryshme në frekuencën, efikasitetin dhe kostot.

Për aplikimet, lazerët përdoren gjerësisht në industrinë ( prerje, shkrim, sintezë), mjekësinë (kirurgji, korrigjim vizioni, trajtime dermatologjike), komunikimet (fibër optike dhe transmetim me shpejtësi të lartë), kërkimet shkencore (spektroskopi dhe përcaktimi i pronave të materies) dhe argëtimin me drita të ngulitura. Siguria është thelbësore: ekspozimi i pakontrolluar mund të shkaktojë dëmtime të syve dhe lëkurës, dhe përdoruesit respektojnë normativat dhe pajisje mbrojtëse.

Historikisht, ideja e emisionit stimulues të radiacionit u paraqit nga Albert Einstein në 1917, dhe laseri i parë funksional u krijua nga Theodore Maiman në 1960. Që atëherë, lazerët janë bërë një mjet universal në teknologji dhe shkencë.