Konkurencja

Konkurencja, w ekonomii i prawie, oznacza rywalizację między podmiotami na rynku o klientów, udział w rynku i zyski. Konkurencja może wpływać na ceny, ofertę i innowacyjność, a jej właściwy przebieg bywa uznawany za warunek efektywnego alokowania zasobów. W praktyce termin używany jest także w odniesieniu do rywalizacji między firmami.

W ekonomii wyróżnia się kilka modeli konkurencji: konkurencję doskonałą (duża liczba sprzedawców, identyczne produkty, swoboda wejścia i wyjścia, pełna informacja); konkurencję monopolistyczną (duża liczba sprzedawców, zróżnicowane produkty, ograniczone wejście); oligopol (nieliczni producenci, wzajemna zależność cenowa); oraz monopol (pojedynczy sprzedawca). Każdy z tych modeli ma odmienny wpływ na ceny, jakość i innowacje oraz na bariery wejścia na rynek.

Konkurencja wpływa na efektywność gospodarczą oraz na bodźce do innowacji i jakości. W zdrowym rynku konsumenci zwykle zyskują na niższych cenach i lepszych ofertach, podczas gdy przedsiębiorstwa dążą do efektywności kosztowej. Niekorzystne zjawiska to praktyki ograniczające rynek, takie jak kartelizacja, nadużywanie pozycji dominującej i bariery wejścia, które mogą ograniczać konkurencję.

Ramy prawne konkurencji obejmują zasady antymonopolowe i ochrony konsumentów. W Unii Europejskiej obowiązują zakazy porozumień ograniczających konkurencję, nadużywania pozycji dominującej oraz kontrola fuzji. W Polsce stosuje się Prawo ochrony konkurencji i konsumentów oraz działania Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK). Konkurencja pozostaje centralnym elementem polityki gospodarczej i regulacyjnej.