Kapsanabilirlik

Kapsanabilirlik, bir kavramın, sistemin, veri kümesinin veya sürecin hedeflenen alanı ne ölçüde kapsadığını ifade eden bir kavramdır. Kapsanabilirlik, kapsanan alanın genişliği, sınırlılıkları ve temsil gücü açısından değerlendirilir. Bu terim genellikle kalite güvence, gereksinim yönetimi, veri bilimi ve yapay zeka çalışmaları gibi alanlarda kullanılır.

Yazılım ve sistem mühendisliğinde kapsanabilirlik, fonksiyonel gereksinimlerin ne kadarının uygulanıp test edilebildiğini gösterir. Test kapsama (test coverage) ve gereksinim kapsama gibi kavramlar, hangi senaryoların ve hangi özelliklerin doğrulandığını izlemeye yarar. Kapsanabilirlik analizi, eksik gereksinimlerin veya uç senaryoların tespit edilmesini ve yeni durumların sisteme dahil edilmesini kolaylaştırır.

Veri bilimi ve yapay zekâ alanında kapsanabilirlik, veri kümesinin hedeflenen kullanıcılar, olaylar veya durumlar için yeterince temsil edilip edilmediğini ifade eder. Veri kapsanabilirliği, çeşitlilik, sınıf dengesizlikleri ve önyargılar gibi konularla ilişkilidir; temsil edilebilirlik düşük olduğunda model performansı güvenilir olmayabilir. Ayrıca, modelin kapsayabildiği görevler ve çıkarımlar sınırları da kapsanabilirlik kapsamında değerlendirilebilir.

Değerlendirme yöntemleri arasında gereksinim–test izleme matrisleri, veri kapsanabilirliği göstergeleri, uç durum analizi ve düzenli geribildirim ile güncelleme süreçleri bulunur. Kapsanabilirlik, dinamik hedefler ve farklı paydaş ihtiyaçları nedeniyle göreceli olabilir; bu nedenle sürekli iyileştirme ve kapsamın yeniden tanımlanması sıklıkla gerekir. İlgili kavramlar arasında kapsama alanı ve kapsam sınırlılıkları bulunur.