Kapilariteti

Kapilariteti është fenomeni ku një lëng ngrihet ose zbret në hapësira të ngushta të një sipërfaqeje ose në pore të një materiali. Shkaktohet nga ndërveprimet midis forcave kohezive brenda lëngut dhe forcave ngjitëse midis lëngut dhe sipërfaqes. Ky efekt është veçanërisht i dukshëm në tubat e hollë, në fibra, dhe në pore të tokës ose të një materiali të ngushtë.

Në një tub të hollë me rrezë r, lëngu ngrihet me lartësi h, e përshkruar nga ligji i Jurin-it: h = 2 γ cos θ /(ρ g r). γ është tensioni i sipërfaqes së lëngut me ajrin, θ është këndi i kontaktit midis lëngut dhe sipërfaqes, ρ është dendësia e lëngut dhe g është graviteti. Lartësia rritet kur r është i vogël dhe kur cos θ është pozitiv (në rastet e ngjitjes së mirë). Nëse θ është më i madh se 90°, lëngu mund të zbresë në mënyrë të favorshme nga sipërfaqja.

Një koncept i ngjashëm është gjatësia kapilare Lc = sqrt( γ /(ρ g) ), një shkallë tipike ku efektet kapilare janë domethënëse në shkalla të vogla. Për ujë në ajër, Lc është rreth 2.7 mm.

Aplikimet përfshijnë ngjitjen e ujit në bimë dhe tokë, rrugët e shtimin të ujit në pore të materialeve, proceset e letër, bojërat dhe ngjitjet, si dhe përdorime në kromatografi dhe mikrofluidikë. Kapilariteti luan një rol thelbësor në shkallë nga të gjitha mjediset natyrore dhe teknologjike.