Heilsuvörnum

Heilsuvörnum er gott að skilgreina sem kerfi og aðferðir sem ætlað er að vernda og efla heilsu þjóðarinnar. Það felst í stefnumótun, vöktun, forvörnum, heilsueflingu og neyðarsvörnum. Heilsuvörnum starfar oft á milli sveitarfélaga, ríkis og alþjóðlegra stofnana og samhæfir við þjónustu og öryggi heilbrigðiskerfisins.

Helstu þættir heilsuvörnum eru vöktun heilsu og faraldsfræði, forvarnir gegn smitsjúkdómum og öðrum sjúkdómum sem hægt er að forðast, bólusetningar, heilsuþróun og fræðsla, umhverfisheilsa (loftgæði, vatnsgæði, matvælaöryggi), vinnuvernd og atvinnuheilsu, geðheilsa og félagsleg heilsu, auk tilrauna til að stuðla að lýðheilsu og jöfnuði.

Gjörð og tól: Heilsuvörnum byggist á lagarammi, fjármögnun og skipulagi stofnana, gagnasöfnum og vöktunarkerfum, sem nýta tækni og rannsóknir til að kortleggja heilsufarsástand. Gagnavernd og siðfræði ráða hvernig upplýsingum er safnað og nýtt. Mikil samvinna ríkisins, læknisfræðilegra stofnana, rannsóknarsetura, NGO-samtaka og alþjóðlegra stofnana eins og WHO er algeng.

Saga og mikilvægi: Hugmyndin um lýðheilsu þróaðist frá einföldum framfarir í smitsjúkdómavörnum yfir í umfangsmikla lýðheilsu sem takast á við félagslegan og umhverfislegan áhrif á heilsu. Í nútímasamfélagi er heilsuvörnum lykilatriði í viðbúnaði fyrir faraldra, loftslagsbreytingar sem varða heilsu og ójöfnuði sem endurspeglar heilsufarslega mismunun.

Sjá einnig: lýðheilsa; forvarnir; heilsuvernd; alþjóðlegt heilsuverkefni.