Hegðunarkenningar

Hegðunarkenningar eru kenningar í sálfræði sem leitast við að útskýra hegðun með fyrir sig áherslu á samband milli áreita í umhverfinu og svars, frekar en innri hugarferli eða tilfinningar. Markmiðið er að skilja hvernig lærð hegðun myndast, endurtekiðfer eftir afleiðingum og hvernig hún breytist eftir ríkjandi aðstæðum. Þær höfðu áhrif á rannsóknir, kennslu og klínískar aðferðir og leggja grunn að atferlisviðmiðum í dag.

Klassísk skilyrðing (klassískSk.) er ein af höfuðkenningum hefðbundinnar hegðunarkenningar. Hún sýnir hvernig óskilyrt svar getur tengst hlutlausum áreiti sem áður hafði enga merkingu, þannig að sá áreiti hvetur fram svörun. Dæmi er Pavlov og hundar: þegar maturinn er tengdur tónn, þá byrjar hundurinn að slefna við tónninn einungis, án þess að að matur sé til staðar.

Operant skilyrðing vísar til kenninga þar sem hegðun stýrist af afleiðingum hennar. Skýringin byggist á umbun eða refsing; jákvætt áreiti eykur líkur á endurtekningu, en refsandi eða neikvætt áreiti gæti minnkað hegðun. Hugmyndin var þróuð af B. F. Skinner og nýtist í náms- og atferlismeðferð, kennslu, og hegðunarstýringu með umbuna- og refsingarferlum.

Notkun hegðunarkenninga er víðtæk; hún er lykilatriði í atferlisstjórnun, ABA-aðferðum, sáraeignun, kennslu og klínískri meðferð. Gagnrýnin vísar til takmörkunar varðandi hugrænar ferlir og vantar tilgang fyrir flóknari hegðun sem byggist á vitund, minningum og ályktun. Í samtíma sálfræði sameinast oft atriði hegðunarkenninga með kognitívum nálgunum.