Hayvonlar

Hayvonlar — Animalia olamiga mansub heterotrof bo‘lgan keng guruhdir. Ular o‘zlarining turli shakl, o‘lcham va yashash sharoitlariga moslashuvlari bilan ajralib turadi. Umumiy xususiyatlari qatorida hazm tizimi, nafas olish, qon aylanish tizimi va asab tizimi mavjud bo‘lishi kabilar kiritilgan. Daryolardan dengizlargacha, o‘rmonlardan cho‘lga qadar ko‘plab ekosistemalarda uchraydilar.

Hayvonlar tarkibida juda keng bo‘lgan guruhlar mavjud. Umurtqali hayvonlar (baliqlar, qushlar, sutemizuvchilar, amfibiyalar kabi) va umurtqasiz hayvonlar (shu jumladan hasharotlar, dengiz yulduzlari, mollusklar kabi keng turkumlar) mavjud degan asosiy bo‘linish ko‘riladi. Bu guruhlar ichida moslashuvchan ko‘p turdagi tana o‘lchamlari, mos nafas olish yo‘llari va turli ovqatlanish usullari mavjud.

Hayvonlar ko‘p hollarda jinsiy ko‘payish orqali ko‘payadi; ba’zi turlar o‘z hayot davrlarida o‘zgarishlar ko‘rsatadi (metamorf). Ular oziq-ovqat zanjirlarining tarkibiy qismi bo‘lib, ko‘plab ekosistemalarda kriminal bo‘lmagan raqobat, mehnat ta’minoti va ijtimoiy bo‘lib yashash imkoniyatlarini ta’minlaydi.

Insoniyat uchun hayvonlar oziqa manbai, sanoat xodimi, ilmiy tadqiqotlar manbai bo‘lib kelgan. Biroq ayrim turlarning yo‘qolish xavfi oshmoqda, atrof-muhitning buzilishi va iqlim o‘zgarishi buning sabablari hisoblanadi. Xilma-xillikni saqlash, yashash joylarini himoya qilish va yovvoyi tabiatni tadqiq qilish sa’y-harakatlari muhim ahamiyatga ega.