Energjitë

Energjitë janë një koncept themelor në fizika që përshkruan kapacitetin e një sistemi për të kryer punë ose për të shkaktuar ndryshim. Në fizikë, energjia ekziston në forma të ndryshme dhe mund të ndërrohet nga një formë në tjetrën; në sisteme të mbyllura, sasia totale e energjisë ruhet (ligji i ruajtjes së energjisë).

Në mënyrë të përgjithshme, energjia ndahet në forma të ndryshme: energji kinetike (lëvizja e trupit), energji potenciale (në varësi nga pozicioni, si energjia gravitacionale ose energjia elastike), energji e brendshme termike, energji kimike, energji elektrike, energji elektromagnetike dhe energji bërthamore. Në relativitetin e veçantë dhe të përgjithshëm ekziston gjithashtu energjia e restit E = mc^2.

Sasia matëse e energjisë është joule (J); përdoren gjithashtu kilojoule (kJ) dhe njësi të tjera si elektronvolt (eV) për të përshkruar nivele të ndryshme. Energjia transferohet ose shndërrohet në mënyra të ndryshme: punës (forca që shkakton zhvendosje) dhe ngrohjes (transferim i energjisë termike). Fuqia mat shpejtësinë e transferimit të energjisë dhe njihet me watt (W), që është një joule në sekondë.

Aplikime dhe domethënie: Energjia është një koncept themelor në shkenca dhe inxhinieri; ajo lidhet me mekanikën, termodinamikën, elektromagnetizmin dhe mekanizmat kuantik. Energjitë luajnë rol të rëndësishëm në burimet energjetike: burimet rinovueshme si dielli, era, uji; dhe burimet jo rinovueshme si karburantet fosile dhe energjia bërthamore. Efikasiteti dhe ruajtja e energjisë janë fusha kyçe të politikës dhe teknologjisë.