Dómstólarnir

Dómstólarnir eru dómstólar Íslands og hluti af dómsvaldi ríkisins. Í þeim er hlutverk að túlka og beita lögum, dæma í sakamálum og einkamálum og verja grundvallarréttindi. Úrlausnir dómstólanna eru skv. reglum lagabundnar og má annars vegar kæra til æðri dómstóla.

Dómskerfið skiptist í þrjú meginstig: héraðsdómstólar eru fyrsti dómstóll í flestum málum; Landsréttur fjallar um áfrýjanir frá héraðsdómstólum; Hæstiréttur er æðsti dómstóllinn og tekur fyrir áfrýjanir sem hafa lögfræðilegan þýðingu eða spyrja um grundvallarforsendur laga.

Héraðsdómstólar fjalla um almenn mál, þar með sakamál, einkamál, fjölskyldumál og stjórnsýslumál. Landsréttur endurskoðar ákvarðanir frá héraðsdómstólum í áfrýjunum og metur lagalegar forsendur og framsetningu máls. Hæstiréttur tekur fyrir mál sem hafa almenna eða grundvallarlegu þýðingu fyrir réttarkerfið og setur fordæmi sem bindandi er fyrir neðri dómstóla.

Meðferð mála í dómstólunum fer fram samkvæmt íslenskum lögum, með rétti til verjanda og sanngjarnrar málsmeðferðar. Dómstólar starfa óháð stjórnmálum og ákvarðanir byggjast á lögum og gildandi fordæmi.

Landsréttur var stofnaður árið 2012 sem hluti af breytingum á dómskerfinu til að auka skilvirkni og samræma dóma þjóðarinnar.