Búsetuumhverfi

Búsetuumhverfi lýsir þeim aðstæðum sem fólk býr við og nýtur daglegs lífs í. Það nær yfir byggð, húsnæði, gönguleiðir, samgöngur, opin svæði og þjónustu eins og skóla og heilsugæslu. Góð búsetuumhverfi stuðlar að heilsu, öryggi og vellíðan, en slæmt búsetuumhverfi getur dregið úr lífsgæðum.

Helstu þættir búsetuumhverfis eru húsnæði og byggðamynstur, þéttni, aðgengi að þjónustu og grænu svæði, sem og samgöngur og tengingar (göngu- og hjólastígar, almenningssamgöngur). Loftgæði, hávaði og öryggi hafa einnig áhrif. Tækninotkun og stafrænt aðgengi verða sífellt mikilvægari þáttur.

Skipulag og rannsóknir byggja á gögnum frá sveitarfélögum, þjóðskrá og GIS. Helstu mælingar taka til aðgengis að þjónustu, göngu- og hjólastíga, grænu svæði, húsnæðisverðs, loftgæðis og hávaða, auk félagslegra þátta og aðgengis til vinnu og menntunar.

Markmið búsetuumhverfisins eru að stuðla að sjálfbærni, jöfnu aðgengi að þjónustu og betri lífsgæðum, öryggi og heilsu. Með skipulagi er stuðlað að minni mengun, betri orkunýtingu, aukinni tengingu milli íbúa og betri samgöngu- og tæknilausnum.

Í Íslandi móta köldu veður og notkun jarðhita til upphitunar mikið búsetuumhverfi. Þéttari miðbæjarleg svæði í Reykjavík og öðrum stærri bæjum miða að betra aðgengi að þjónustu og grænu svæði, en dreifðari byggð krefst sveigjanlegs skipulags og innviða samgangna. Áhersla er á orkunýtnari byggingar, hreint loft og sjálfbærar samgöngur til að draga úr loftslagsáhrifum.