loftgæðis

Loftgæði, í íslensku oftast kallað loftgæði, vísar til ástands andrúmsloftsins sem umlykir fólk og byggingar. Hugtakið loftgæðis er í genitiv formi í setningum eins og “á loftgæðis í borginni.” Loftgæði er jafnan metin út frá mörgum mengunar-og gæðaeiningum, sem hafa áhrif á heilsu og lífsgæði.

Helstu mengunin sem liggur að loftgæðum eru þungmálmar og lofttegundir eins og PM2.5 og PM10 ( örsmáir agnir sem streyma með loftinu), nitrogen dioxide NO2, ozon O3, sulfur dioxide SO2, kolmonoxid CO og kolvetni (VOCs). Í útfjöldu umhverfi eru einnig málmfræði og innri uppspretta eins og málningu, húðunarvörur og radón. Mælingar skiptast á milli útvarpslofts (úti) og innandyra; notuð eru einingar eins og µg/m³ fyrir agna- og eiturefni, og sumt notast við ppb fyrir gasina. Í mörgum löndum, þar á meðal má ætla að Iceland, er notuð alþjóðleg AQI-lykill eða svipuð einkunnakerfi til að koma upplýsingum til almennings skýrt á fram.

Áhrifaþættir og uppruni loftgæðis eru fjölbreyttir; umferð, iðnaður, orkuframleiðsla og hitun bygginga, sérstaklega við fáar loftræstingar. Náttúrulegir þættir eins og vindar, loftstreymi og þurrka geta einnig haft áhrif. Innandyra eru uppspretta tóbaksöndunar, byggingarefni, húsgögn og tækjabúnaður sem geta dregið úr loftgæðunum og aukið radón.

Vandamál loftgæðis getur valdið öndunarfæravandamálum, hjarta- og æðakerfisvandamálum og aukinni sýkingarhættu. Svo sem samfélagslegt stefnumál starfar löggjafar- og eftirlitsstofnanir að því að mæla loftgæði, setja viðmið og gera ráðstafanir til að minnka mengun, auka loftflæði og bæta byggingarhönnun. Aðgerðir til úrbóta eru tækni- og stefnumál sem fela í sér betri loftræstingu, notkun háþrýstifíltra og orkunýtnar lausna, sem og minnkun útfjörunnar heimila og fyrirtækja. Loftgæði hafa beinan áhrif á lífsgæði og almenna vellíðan í samfélaginu.