Blóðrás

Blóðrás, eða hjarta- og æðakerfið, er kerfi sem flytur blóð um allan líkamann. Hún færir súrefni og næringarefni til frumna og flytur koltvísýring og önnur úrgangsefni frá þeim. Kerfið stuðlar einnig að hitastjórnun, jafnvægi í vessa- og taugakerfi og boðflutningum innan líkamans.

Hjartað er miðlægt líffærið í kerfinu og dæir blóðinu í gegnum tveggja æðakerfa: lungnahringrás (pulmonary circulation) og megin- eða systemic hringrás. Hjartað skiptist í fjögur hólf: hægri gátt, hægrí slegill, vinstri gátt og vinstri slegill. Blóð berst inn í hægri gátt gegnum efri og neðri háæð (vena cava). Það fer til hægra slegilsins og þaðan út í lungnaslagæðarnar til lungna. Í lungum tekur blóðið upp súrefni og ferðast til vinstri gáttar gegnum lungnabláæðarnar. Síðan fer það í vinstri slegilinn og út í ósæð (aorta) til líkamans, með slagæðum, háræðum og bláæðum í gegnum allt líkamann. Í háræðakerfinu eiga efnaskipti sér stað: súrefni og næringarefni flytjast til frumna og koltvísýring og önnur úrgangsefni inn í blóðið.

Blóðið samanstendur af plasma og formed elements: rauðkorn (hemóglóbín í rauðkornum), hvítkorn og blóðflögur. Blóðflæði og þrýstingur eru stjórnaðir af taugakerfi og hormónakerfi og eru grundvöllur til að viðhalda þoli og heilsu. Helstu hugsanlegar kvillar eru æðasjúkdómar, háþrýstingur og hjartavandamál, sem tengjast oft lífsháttum og erfðum.