hormónakerfi

Hormónakerfi er líffærakerfi sem framleiðir og dreifir hormónum í aðallega blóðrás og þannig stjórnar starfsemi ýmissa fruma og vefja í líkamanum. Hormón eru boðefni sem hafa oft langtíma- og víðtæk áhrif, t.d. á efnaskipti, vöxt og þroska, kynæxlun, sem og viðbrögð við streitu og vatn- og saltjafnvægi. Kerfið stuðlar að samhæfingu líffæra og hjálpar líkamanum að halda stöðugu innra umhverfi.

Meginhlutar kerfisins eru undirstúka og heiladingull sem starfa sem miðstöð stjórnarinnar. Heiladingullinn sendir út hormón sem örva eða hindra starfsemi annarra innkirtla. Aðrir innkirtlar eru skjaldkirtill (skjaldhormón), kalkkirtlar, nýrnahettur, bris og kynkirtlar (eggjastokkar og eistu). Auk þess gegnir pinealhormónum hlutverki við dag- og næturreglugerð. Hormónakerfið og taugakerfið vinna oft saman til að svara aðstæðum.

Framleiðsla hormóna er oft stillt með neikvæðri endurgjöf: þegar tiltekið hormón hækkar hindrar kerfið frekari myndun eða losun þess hormóna til að vernda jafnvægi. Breytingar í starfsemi innkirtla geta valdið sjúkdómum eins og diabetes mellitus, hypo- eða hyperthyroidi, Addison eða Cushing sjúkdómum. Meðferð miðar oft að hormónajöfnuði með lyfjameðferð eða breytingum á lífsstíl.